การดูแลแปลงเพาะปลูกให้พืชได้รับน้ำและปุ๋ยอย่างเหมาะสม อาจไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับเกษตรกรที่ไม่สามารถอยู่ดูแลสวนได้ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้ นักเรียนโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ ในโครงการ Community Engagement Program (CEP) กลุ่ม M04 จึงนำปัญหาจากพื้นที่จริงในชุมชนตำบลทรงคนอง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม มาพัฒนาเป็นโครงการ “การออกแบบและพัฒนาระบบให้น้ำและปุ๋ยอัตโนมัติด้วยเทคโนโลยี IoT เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเพาะปลูก” (Design and Development of an IoT-Based Automatic Irrigation and Fertilization System to Enhance Agricultural Productivity)
ทีม M04 ลงพื้นที่ศึกษาบริบทของ สวนเกษตรอุ่นรักษ์และสวนใกล้เคียงในชุมชนตำบลทรงคนอง ซึ่งพบข้อจำกัดสำคัญในการดูแลสวน ทั้งด้านเวลาและแรงงาน เนื่องจากผู้ดูแลไม่สามารถอยู่ให้น้ำแก่พืชได้ตลอดเวลา ขณะที่การมีผู้เข้ามาช่วยดูแลหรือสานต่ออย่างต่อเนื่องยังเป็นข้อจำกัดของชุมชน
จากโจทย์ดังกล่าว นักเรียนจึงนำความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ในการออกแบบและพัฒนาต้นแบบระบบที่สามารถตรวจวัดสภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของพืช และนำข้อมูลมาใช้ประกอบการควบคุมการให้น้ำและปุ๋ย
ระบบดังกล่าวใช้เซนเซอร์สำหรับตรวจวัดความชื้นในดิน ค่า pH และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตของพืช พร้อมเชื่อมต่อข้อมูลผ่านระบบ IoT เพื่อให้สามารถแสดงผลและติดตามสถานะผ่านแอปพลิเคชันบนอุปกรณ์เคลื่อนที่ นอกจากนี้ ยังออกแบบให้สามารถผสมปุ๋ยและน้ำในถังพัก ก่อนสูบจ่ายสารละลายเข้าสู่แปลงเพาะปลูกในรูปแบบละอองฝอย เพื่ออำนวยความสะดวกในการดูแลและบริหารจัดการแปลงเพาะปลูก โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ผู้ดูแลไม่สามารถอยู่ที่สวนได้
จากการที่ทีม M04 ได้พูดคุยกับเกษตรกรในพื้นที่ พบว่า นวัตกรรมดังกล่าวสามารถช่วยลดภาระในการรดน้ำและดูแลต้นไม้ในช่วงที่ไม่สามารถอยู่ที่สวนได้ โดยเกษตรกรเห็นว่าระบบมีความเหมาะสมสำหรับการปลูกพืชผักสวนครัวและไม้ดอก รวมถึงการนำไปประยุกต์ใช้กับการปลูกไม้ดอกสำหรับเป็นแหล่งอาหารของชันโรง เนื่องจากมีเกษตรกรในพื้นที่ที่เลี้ยงชันโรงและจำเป็นต้องปลูกไม้ดอกไว้เป็นแหล่งอาหาร ระบบดังกล่าวจึงสามารถช่วยอำนวยความสะดวกในการดูแลไม้ดอกเหล่านี้ได้
แนวคิดของโครงการมุ่งตอบโจทย์การใช้งานของ เกษตรกรทั่วไปและเกษตรกรรายย่อยในชุมชน รวมถึงเกษตรกรผู้สูงอายุและผู้ที่ทำเกษตรกรรมเป็นอาชีพเสริม ซึ่งอาจมีข้อจำกัดด้านเวลาและแรงงานในการดูแลพื้นที่เพาะปลูก
ผลงานของนักเรียนกลุ่ม M04 จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการ นำปัญหาจากชุมชนมาเป็นโจทย์ในการพัฒนานวัตกรรม โดยอาศัยองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาสร้างแนวทางแก้ไขที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ พร้อมเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ลงพื้นที่สัมผัสปัญหา รับฟังมุมมองจากผู้ใช้งานจริง และนำข้อมูลจากชุมชนมาประกอบการพัฒนาแนวคิด เพื่อสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชน
คณะทำงาน CEP (ข้อมูล/ภาพ)
ศูนย์พัฒนาสื่อดิจิทัล (เรียบเรียง)
